Beth yw comisiynydd heddlu a throsedd?

Cynrychiolwyr etholedig yw comisiynwyr heddlu a throsedd sy’n goruchwylio sut yr eir i’r afael â throsedd yn ardal eich heddlu. Y nod yw lleihau trosedd a sicrhau bod yr heddlu yn effeithiol.

O dan Ddeddf Plismona a Throsedd 2017, gall Comisiynwyr Heddlu a Throseddu hefyd wneud achos dros gymryd rheolaeth o wasanaethau tân yn eu hardaloedd a chânt eu galw'n Gomisiynwyr Heddlu, Tân a Throseddu (PFCC). Mae manylion ar gael ar dudalennau heddluoedd unigol pan fo hyn yn berthnasol.

A yw’r trefniadau hyn yr un fath ledled y DU?

Mae trefniadau ar wahân ar gyfer Llundain a Manceinion Fwyaf. Yn Llundain, Swyddfa’r Maer dros Blismona a Throseddu (MOPAC) sydd â'r cyfrifoldebau hyn. Maer Llundain sy’n arwain MOPAC. Ym Manceinion, Maer Manceinion Fwyaf sy’n gyfrifol am swyddogaethau’r Comisiynydd Heddlu a Throseddu.

Mae MOPAC yn uniongyrchol atebol am berfformiad yr heddlu yn Llundain, gan bennu cyfeiriad strategol a chlustnodi adnoddau ar draws y ddinas yn ei Gynllun Heddlu a Throsedd. Mae ganddi hefyd rôl bwysig i’w chwarae ar draws y system cyfiawnder troseddol. Bydd plismona gweithredol fodd bynnag yn parhau’n gyfrifoldeb Comisiynydd yr Heddlu Metropolitanaidd a Chomisiynydd Dinas Llundain.

Mae plismona yn yr Alban a Gogledd Iwerddon wedi ei ddatganoli i Senedd yr Alban a Chynulliad Gogledd Iwerddon. Yn yr Alban, mae Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyfiawnder yn gwasanaethu mewn swyddogaeth debyg ar gyfer heddlu’r Alban. Yng Ngogledd Iwerddon, y Gweinidog Cyfiawnder sy’n cyflawni rôl debyg ar gyfer Gwasanaeth Heddlu Gogledd Iwerddon.

Beth mae’r Comisiynwyr Heddlu a Throseddu (PCC) a’r Comisiynwyr Heddlu, Tân a Throseddu (PFCC) yn ei wneud?

Bydd y comisiynwyr yn gweithio gyda’r heddlu a phartneriaid eraill i leihau trosedd, rhoi llais i’r cyhoedd ar y lefel uchaf a dal heddluoedd i gyfrif a chynorthwyo i adfer hyder. Bydd eich Comisiynydd yn gwneud hyn drwy:

  • fod yn uniongyrchol atebol i graffu gan y cyhoedd
  • bod â’r mandad democrataidd i ymateb i bryderon pobl leol
  • pennu blaenoriaethau plismona’r heddlu lleol a chyllideb y llu
  • weithio gyda phartneriaid lleol i atal troseddau
  • dal eu Prif Gwnstabl i gyfrif am berfformiad yr heddlu
  • penodi, a, lle bo angen, diswyddo'r Prif Gwnstabl
  • ymgymryd â swyddogaethau a dyletswyddau awdurdodau tân ac achub

Gwe-lywio eilaidd

(tudalen bresennol)